Kuran

Sanki Rabbimiz  şöyle buyurmaktadır: Ey kullarım! Eğer siz Beni, zâtî ve sıfâtî kemâlden dolayı övüp yüceltiyorsanız o zaman Bana hamdedin! Muhakkak ki (Zira) “Allah Benim.” Eğer sizin bu hamd ve yüceltmeniz size yapılan ihsan, lütfedilen kemâl ve verilen nimetlerden dolayı ise bilin ki “alemlerin rabbi” Benim. Yok eğer geleceğe dair bir umut ve arzunuzdan dolayı ise muhakkak ki Rahmân ve Rahîm olan Benim. Eğer sizin bu hamd ve yüceltmeniz bir korkudan dolayı ise muhakkak ki Ben din gününün sahibiyim/malikiyim. (Âlûsî, 1/86)
Soru: Fatiha sûresinin başındaki dört vasfın Allah’a hamde delâleti nedir?

Allah’tan, dosdoğru yola hidâyet etmesini istemek en yüce arzu; o dosdoğru yola nâil olmak da en değerli armağan olunca, Allah kullarına O’ndan nasıl isteyeceklerini öğretmiş ve bu isteklerinin önüne hamdi ve senâyı almalarını emretmiştir. Daha sonra kulluklarını ve tevhidlerini zikretti. İşte bu ikisi (kulluk ve tevhid) tâlip oldukları şeye vesiledir. O’na isim ve sıfatlarıyla, keza kulluklarıyla tevessüldür. Bu iki vesileyle neredeyse hiçbir dua geri çevrilmeyecektir! (İbn Kayyim, 1/36)
Soru: Âyet-i kerîmede duaya icabet edilmesine vesile olan iki etken zikredilmiştir, bunlar nelerdir?

Burada “kulluk”tan sonra istiâneyi (yardım dilemeyi) zikretti ki istiâne de ibadete (kulluğa) dâhildir. Çünkü kul tüm ibadetlerinde Yüce Allah’tan yardım dilemeye muhtaçtır. Eğer Yüce Allah kula yardım etmezse kulun, O’nun emirlerini yerine getirme ve nehiylerinden kaçınma gibi istediği hiçbir şey hâsıl olmayacaktır! (Tefsîru’s-Sa‘dî, 39)
Soru: İstiâne (Allah’tan yardım isteme), ibadet çeşitlerinden bir çeşittir. Böyleyken neden yüce Allah tüm ibadetleri kapsayan bir ifadeyi kullandıktan sonra özellikle istiâneyi zikretmiştir?

İbadet, -Yüce Allah’ın huzurunda boyun eğmek suretiyle- itaat mertebelerinin en yücesidir. Hem şeran hem de aklen Allah’tan gayrısına ibadet etmek câiz değildir. Çünkü hayatı, var olmayı ve bunlara tâbi olan en yüce nimetleri bahşeden Allah olduğu için ibadete müstahak olan da O’dur. (Âlûsî, 1/86)
Soru: İbadet neden sadece Allah’a hasredilmiştir?

Yüce Allah’ın )نعبد( kavlindeki fiilin nûn-i istitbâ‘ ile gelmesi, namaz ibadetinin içtimâî bir şekilde, cemaatle yapılması gerektiğini ifade eder. (Bikai, 1/17)
Soru: Fatiha sûresinde ibadet, istiâne ve dua neden çoğul sîgasıyla gelmiştir?

Hidâyete olan ihtiyaç, rızık ve yardıma olan ihtiyaçtan daha büyüktür. Hatta aralarında bir mukayese, bir yakınlık dâhi kurulamaz. Zira kul hidâyete erdiği vakit muttakîlerden olur. Kim Allah’tan korkup muttakîlerden olursa Allah ona bir çıkış yolu ihsân eder ve onu hiç beklemediği yerden rızıklandırır. (İbn Teymiyye, 1/116)
Soru: Neden hidâyete duyulan ihtiyaç rızka ve yardıma duyulan ihtiyaçtan daha fazladır?

Şu dünyada kulun ayakları, -Allah’ın, kulları için belirlemiş olduğu- doğru yol üzerinde ne derece sabit ise, cehennemin üzerine yerleştirilmiş sırat üzerinde o derece sabit kalır. Yine bu yol üzerindeki seyri nispetinde sırat üzerinde ilerleme sağlar. Onların kimisi şimşek gibi geçer, kimisi de bir göz kırpma hızıyla geçer... Yani kul, sırat (köprüsü) üzerindeki seyrini bilmek istiyorsa bu yoldaki seyrine baksın! Tıpatıp aynı şekilde hesaplasın. Amellerine uygun bir karşılık olarak! “Yaptıklarınızdan başka bir şeyle mi cezalandırılacaksınız?” (Neml, 27/90) (İbn Kayyim, 1/35)
Soru: Kulun dünyada dosdoğru yola bağlılığı ile sırat üzerindeki seyri arasındaki alâka nedir?