درباره پروژه

((ستایش خدای را که کتاب را بر بنده‌اش نازل کرد و هیچ کژی در آن قرار نداد * [آن را] راست و استوار گردانید تا از جانب خود از عذابی سخت بیم دهد و مؤمنانی را که کارهای شایسته می‌کنند مژده دهد که برای آنان پاداشی نیکوست)) [کهف: ۱-۲]. نعمت‌هایش را بر بندگانش با فرو فرستادن کتابش و حفظ و آسان‌سازی آن کامل گردانید، پس نمی‌توانیم ثنای او را شمارش کنیم، او همان‌گونه است که خود بر خویشتن ثنا گفته است. و درود و سلام بر بهترین کسی که قرآن کریم را آموخت و آموزش داد و به آن عمل کرد؛ پیامبر ما محمد و بر خاندان و یارانش. اما بعد:

هر کس می‌خواهد در مدارج بندگی و قرب به پروردگارش ارتقا یابد، برای دستیابی به آن باید هدف از نزول قرآن کریم را محقق سازد و از سنت صحیح نبوی پیروی کند، و این با فهم آن دو و عمل به آنها طبق سنت پیامبر ﷺ حاصل می‌شود: ((بگو: اگر خدا را دوست دارید، از من پیروی کنید تا خدا شما را دوست بدارد و گناهانتان را بر شما ببخشاید، و خدا آمرزنده مهربان است)) [آل عمران: ۳۱].

در راستای مشارکت مرکز نظارت و آموزش تربیتی منهاج در ریاض در نهضت امت و یاری رساندن به آن برای تحقق هدف از نزول قرآن کریم، پژوهشی را برای تبیین مراتب پنج‌گانه اخذ قرآن کریم انجام داد؛ که عبارتند از:
۱- شنیدن: خداوند متعال می‌فرماید: ((و چون قرآن خوانده شود، به آن گوش فرا دهید و خاموش باشید، باشد که مشمول رحمت شوید)) [اعراف: ۲۰۴].
۲- تلاوت: خداوند متعال می‌فرماید: ((کسانی که کتاب را به آنان داده‌ایم، آن را چنانکه شایسته تلاوت آن است تلاوت می‌کنند)) [بقره: ۱۲۱].
۳- حفظ: خداوند متعال می‌فرماید: ((بلکه آن آیات روشنی است در سینه‌های کسانی که دانش به آنان داده شده است)) [عنکبوت: ۴۹].
۴- تدبر: خداوند متعال می‌فرماید: ((کتابی مبارک است که آن را به سوی تو نازل کردیم تا در آیات آن تدبر کنند)) [ص: ۲۹].
۵- عمل: خداوند متعال می‌فرماید: ((آنان که به سخن گوش فرامی‌دهند و از بهترین آن پیروی می‌کنند)) [زمر: ۱۸].
اگرچه روی آوردن مسلمانان به کتاب پروردگارشان - در شنیدن و تلاوت و حفظ - مشهود و آشکار است، به‌ویژه از سوی کسانی که به حلقه‌ها و مدارس حفظ قرآن کریم وابسته هستند؛ جایی که آن حلقه‌ها موفقیت چشمگیر و گسترش وسیعی در سطح امت داشته‌اند؛ اما این موفقیت در مراتب: شنیدن، تلاوت، و حفظ محدود مانده و شامل تدبر و عمل نشده است.

طبق این پژوهش، یکی از دلایل آن عبارت است از: نبودِ برنامه آموزشی برای دو مرتبه: تدبر، و عمل؛ که از روش صحابه رضوان الله علیهم و شیوه آنان در اخذ قرآن کریم پیروی کند؛ چنانکه ابن مسعود (رض) گفت: «مردی از ما چون ده آیه می‌آموخت، از آنها فراتر نمی‌رفت تا زمانی که معانی آنها و عمل به آنها را بداند» [تفسیر طبری: ۱/۴۴، و احمد شاکر سند آن را تصحیح کرده است].
به همین دلیل، ایده تهیه برنامه‌ای شکل گرفت که به آسان‌سازی تدبر در قرآن کریم و عمل به آن کمک کند و مخاطب آن همه کسانی باشند که به این امر تمایل و اشتیاق دارند. پس این همان برنامه‌ای است که ما آن را پیش روی تو ای خواننده گرامی قرار می‌دهیم؛ و از خداوند متعال می‌خواهیم که نویسنده و خواننده و معلم و متعلم را به وسیله آن نفع رساند، و آن را خالص برای وجه کریم خود قرار دهد، و حجتی باشد برای کسانی که آن را تهیه کرده و به آن عمل نموده‌اند.